MỘT SỐ LOÀI CÂY CHE PHỦ ĐẤT ĐA DỤNG - PHẦN 7

Posted by Hoa Bui on

Thực vật che phủ đất luôn là những loài cây được con người, đặc biệt là các người nông dân vùng núi hoang sơ tìm kiếm với mong muốn là cải tạo đất, phủ xanh đất trống đồi trọc, đem lại nguồn dinh dưỡng cho đất để có thể phát triển các mùa vụ về sau. Tiếp nối các phần trước, dưới đây sẽ là một số loài cây che phủ đất đa dạng, phục vụ phát triển bên vững nông nghiệp.

 


Muồng siêm

Đặc điểm

Có nguồn gốc ở Đông Nam Á từ Indonesia đến Sri Lanka, ngày nay được phát triển rộng rãi ở các vùng nhiệt đới thuộc châu Phi và Mỹ. Trồng được ở nhiều loại đất với độ cao khác nhau (từ đồng bằng tới độ cao hơn 2000 m so với mặt biển).

Có khả năng thích nghi với nhiều dạng khí hậu từ khô đến ẩm, chịu rét và mùa khô kéo dài 4 – 5 tháng. Cây cao tới 20 m, cây thường xanh quanh năm, ngoại trừ những giai đoạn cực hạn, chồi phát triển mạnh.

che-phu-dat-nong-nghiep-muong-xiem

Cây thường xanh. Vỏ gần nhẵn, cành non có khía phủ lông tơ mịn. Lá kép lông chim một lần chẵn, mọc cách. Lá kèm nhỏ, sớm rụng. Cụm hoa chùy lớn ở đầu cành, nhiều hoa. Lá bắc hình trứng ngược, đầu có mũi nhọn dài. Bầu phủ lông tơ mịn. Quả hình dẹt, nhẵn, lượn sóng theo chiều dọc, với những đường nối nổi lên. Hạt 20-30, dẹt, hình bầu dục rộng, có màu nâu nhạt khi khô.

Công dụng

Rất thích hợp trong các hệ thống nông lâm kết hợp (cây che bóng, cây chắn gió, cây cải tạo đất, v.v…).

Dùng làm củi đun, làm gỗ xây dựng, dụng cụ gia đình, làm cọc rào, v.v…

Ngoài ra muồng siêm còn được trồng ven đường phố, trong công viên, làm cây cảnh. Ở Trung Quốc, muồng siêm được trồng nhiều ở vùng cao ven đường đi để che bóng mát, bảo vệ tả li. Cách làm này không chỉ giúp chúng ta thay thế các cọc mốc bằng bê tông ven đường vừa tốn kém vừa không phát huy được mấy tác dụng bảo vệ. Cây muồng siêm được chọn vì thân gỗ không lớn, rễ không mọc thành vè nên không thể phá vỡ đường nhựa như một số loài cây khác.

che-phu-dat-nong-nghiep-cong-dung-muong-xiem

Cách trồng

Được nhân giống bằng cách gieo hạt trực tiếp, bằng cây con hay chồi củ. Lưu ý: Các cây giống con phải được bảo vệ cẩn thận khỏi gia súc và thú rừng, vỏ của cây rất độc đối với heo và một số loài khác (không phải là động vật nhai lại). Muồng siêm không phải là cây cố định đạm.

che-phu-dat-nong-nghiep-trong-muong-xiem


Muồng cọc rào (Hồng Mai)

Đặc điểm

Có nguồn gốc xuất xứ từ Trung Mỹ, sau được trồng phổ biến ở Tây Ấn Độ, châu Phi, Đông Nam Á và Nam Á. Mọc ở những vùng nhiệt đới khô hoặc ẩm, trên đất ẩm, khô, thậm chí mọc trên cả đất mặn (nơi có lượng mưa hàng năm khoảng 600 – 3000 mm và ở độ cao so với mực nước biển từ 500 – 1600m).

Cây cao đến 10 m, cao to hơn và sinh khối lớn hơn đậu công, đậu triều, sinh trưởng nhanh và tái sinh rất mạnh. Đây là loài cây có khả năng cố định đạm, nhiều chồi và có sức tái sinh khoẻ.

che-phu-dat-nong-nghiep-muong-coc-rao

Công dụng

Rất thích hợp trong các hệ thống nông lâm kết hợp. Cây mọc nhanh, sinh khối lớn nên có thể dùng làm cây che bóng, làm hàng đồng mức, cải tạo đất và làm thức ăn gia súc.

Ngoài ra, muồng cọc rào còn dùng để nuôi ong lấy mật, làm các đồ đạc bằng gỗ, đồ vật trang trí. Cây được trồng thành hàng rào bảo vệ, thành đường đồng mức chống xói mòn, có tác dụng cải tạo đất rất tốt.

che-phu-dat-nong-nghiep-hoa-muong-coc-rao

Cách trồng

Cây thường được nhân giống bằng cách gieo hạt trực tiếp, bằng cây giống con song cũng rất dễ trồng bằng cành.

Ví dụ sử dụng

Dùng để che bóng cho các cây cacao, cà phê, vani và chè, làm phân xanh, làm chất đốt, là thức ăn gia súc và làm hàng rào sống. Cây có hoa rất đẹp nên cũng được trồng làm cây cảnh.

che-phu-dat-nong-nghiep-ung-dung-muong-coc-rao


Keo dậu

Đặc điểm

Xuất xứ từ Trung Mỹ và Mexico, sau được đưa đến nhiều nước thuộc Nam Á và Đông Nam Á, châu Phi, Nam Mỹ và vịnh Caribê. Xuất hiện ở những vùng đất thấp khô và nhiệt đới ẩm (nơi có độ cao so với mực nước biển dưới 500 m và có lượng mưa hàng năm từ 600 – 1700 mm) trên đất trung tính, đất kiềm nhưng không chịu được ngập nước. Cây cao đến 18m, thuộc dạng cây bụi và có một số giống là cây to, có rễ bám sâu, nhiều chồi.

che-phu-dat-nong-nghiep-keo-dau

Công dụng

Được dùng rất phổ biến trong các hệ thống nông lâm kết hợp. Làm cây che bóng cho chè, cà phê, làm chói cho hạt tiêu, cải tạo đất. Lá, cành non làm thức ăn gia súc, thân làm gỗ xây dựng, làm nguyên liệu giấy. Quả non có thể làm rau xanh. Có thể trồng làm hàng đồng mức, băng cây phân xanh để chống xói mòn và cải tạo đất.

Cách trồng

Được nhân giống bằng cách gieo hạt trực tiếp, bằng cây giống con hay giâm cành. Cần xử lý hạt giống trước khi gieo hạt.

che-phu-dat-nong-nghiep-trong-keo-dau


Hoè

Đặc điểm

Cây nhỏ, cao tới 10 m, có ngưỡng thích nghi rất rộng. Cây được trồng ở nhiều nơi, từ đồng bằng đến miền núi cao, từ các nước nhiệt đới đến ôn đới.

che-phu-dat-nong-nghiep-hoe

Công dụng

Hoa thường được dùng làm thuốc chữa cao huyết áp, hạ nhiệt. Ở các thành phố, cây được trồng làm cây cảnh. Tuy nhiên cây có vai trò quan trọng trong các hệ thống nông lâm kết hợp. Ngoài tác dụng che bóng, cây còn cho thu nhập nhanh từ hoa. Đặc điểm này làm cho hoa hoè được ưa chuộng hơn keo dậu và muồng cọc rào.

che-phu-dat-nong-nghiep-cay-hoe


Muồng lá nhọn

Có tác dụng tương tự như muồng siêm, keo dậu và hoè. Tuy nhiên, muồng lá nhọn sinh trưởng nhanh hơn, sinh khối lớn hơn nên hay được trồng để cải tạo đất. Muồng lá nhọn là cây che bóng lý tưởng cho chè vì lá của nó rụng trong mùa đông nên sẽ giảm thiểu sự cạnh tranh về nước và ánh sáng vốn rất thiếu trong mùa đông. Vì hạt bé nên cây con rất mảnh mai, sức cạnh tranh kém, nên phải được giâm trong vườn ươm cho đến khi cây cao 30-50 cm mới đem trồng ra ruộng. Do hạt có vỏ cứng nên phải chà hạt trước khi ngâm ủ mầm.

che-phu-dat-nong-nghiep-muong-la-nhon

 

Các bài viết liên quan:

MỘT SỐ LOÀI CÂY CHE PHỦ ĐẤT ĐA DỤNG - PHẦN 6

CÂY NEEM VÀ NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG


Share this post



← Older Post Newer Post →